Η δομή της Αριστοφανικής κωμωδίας και ο κωμικός ήρωας

Θεόδωρος Γ. Παππάς

Περιληψη


Η διάρθρωση της αριστοφανικής κωμωδίας βασίζεται σε δυο άξονες στον κωμικό ηρώα και τον χορό: δηλ. στην αλληλεπίδραση χορού και υποκριτών, ήτοι στην εναλλαγή τραγουδιού και ομιλίας Οι κωμωδιογράφοι του Έ αιώνα είχαν στη διάθεσή τους παραδοσιακά σύνολα δομών και μορφών που ακολουθούσαν περισσότερο ή λιγότερο πιστά, χωρίς να μένουν δουλικά προσκολλημένοι σε αυτά. Η δραματική πλοκή των κωμωδιών του Αριστοφάνη, παρ’ όλη τη φαινομενική ποικιλία ως προς την υπόθεση, ακολουθεί ένα κοινό δραματικό σχήμα: στον πρόλογο παρουσιάζεται μια κατάσταση κρίσης από την οποία ο κωμικός ήρωας επιχειρεί να ξεφύγει* θέτει λοιπόν σε εφαρμογή ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο σωτηρίας το οποίο στηρίζει σε μια απρόσμενη έμπνευση, μια επαναστατική ιδέα, που επηρεάζει θετικά την κατάσταση. Παρ’ όλες τις αντιδράσεις κατορθώνει να πραγματοποιήσει τη φανταστική, παράδοξη και παράλογη ιδέα του. Από την πάροδο ως την παράβαση εδραιώνεται η επιτυχία του ήρωα μετά από σκληρό αγώνα με την αντίπαλη πλευρά. Οι σκηνές που ακολουθούν την παράβαση παρουσιάζουν τα ευτυχή αποτελέσματα που είχε η πραγμάτωση της ιδέας του κωμικού ήρωα. Στο β' ήμισυ της κωμωδίας τονίζονται ακόμη περισσότερο οι συνέπειες της νέας κατάστασης και παραλληλίζονται τα νέα ευτυχή αποτελέσματα με τα κακά του παρελθόντος Τέλος, η έξοδος παρουσιάζει τον ήρωα ευτυχισμένο να γλεντά και να ξεφαντώνει.

Στη λογοτεχνική μορφή της η αρχαία κωμωδία απελευθερώθηκε από τα δρώμενα ευγονίας και τις τελετές ευφορίας, καθώς και από τις θεότητες και τους δαίμονες που σχετίζονται με τα πρώιμα στάδια της δημιουργίας της απομακρύνθηκε από τη μυθολογία και υπονόμευσε μάλιστα το βασικό μήνυμα των μύθων* έτσι κατάφερε να ολοκληρωθεί ως λογοτεχνικό είδος και να ασχοληθεί με σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, στον απόηχο της διαμάχης για την ηγεμονία και τα προβλήματα της δημοκρατίας. Διατήρησε όμως και χρησιμοποίησε την παραδοσιακή υποδομή του μύθου και του παραμυθιού. Ο Αριστοφάνης μάλιστα χρησιμοποίησε με δεξιοτεχνία την παραδοσιακή δομή του μύθου και του παραμυθιού, χωρίς να περιορίζεται από αυτά τα δομικά σχήματα. Μετά από εσωτερική ανάλυση της δομής της κωμωδίας του Αριστοφάνη, αποδεικνύω ότι σχεδόν τα πάντα λειτουργούν γύρω από την έννοια της σωτηρίας ατομικής ή συλλογικής.


Πλήρες Κείμενο:

PDF

Εισερχόμενη Αναφορά

  • Δεν υπάρχουν προς το παρόν εισερχόμενες αναφορές.